एक छोटा क्रिकेटवीर!--अजित तेंदुलकर

आज आपल्या सर्वांना सचिनरूपी एव्हरेस्ट दिसतो. पण, तो पर्वत असताना त्याला सर्वात आधी ओळखला तो त्याच्या भावाने अजित तेंडुलकरने! आपल्या छोट्या भावात काहीतरी वेगळं आहे आणि त्याला योग्य आकार दिला पाहिजे, या एकाच ध्येयाने अजित झपाटला आणि त्यामुळे सचिन घडला... त्या अजितच्या शब्दात सचिनचे रेखाटलेले हे अफलातून चित्र!

.................

नितीन, सविता आणि मी, आमच्यापेक्षा सचिनचं बालपण वेगळ्या वातावरणात गेलं. सचिन आणि माझ्यामध्ये जवळजवळ अकरा वर्षांचं अंतर. मला वाटतं आमच्या वयातल्या या अंतरामुळे बराच फरक पडला. सचिन जेव्हा छोटुला होता, तेव्हा मी आणि नितीन दोघंही अक्षरक्ष: क्रिकेटवेडे होतो. काही काळाने मी शाळेसाठी क्रिकेट खेळू लागलो, मग कॉलेजसाठी अन् त्यानंतर इतर अनेक क्लबसाठी. सामन्यांसाठी क्रिकेटचं किट घेऊन घराबाहेर पडताना तो मला पाहायचा. खेळाविषयीच्या ताज्या घडमोडींवर होणाऱ्या आमच्या चर्चाही तो ऐकायचा. बहुधा, याचाच परिणाम म्हणून त्याच्यातल्या खेळाविषयीच्या जाणीवा अगदी लहानपणापासून जाग्या झाल्या.

'साहित्य सहवास' चं मैदान तसं बऱ्यापैकी मोठं. साधारण तीस यार्डाचं. मुंबईमध्ये ही तशी नवलाईच. हे बऱ्यापैकी मोठं मैदानच आमच्या सोसायटीतल्या तरूण पिढीला खेळण्यासाठी प्रवृत्त करायचं, जणू आमंत्रणचं द्यायचं. सोसायटीतल्या अकरा इमारती मिळून दोन संघ सहज तयार होऊ शकतील, इतकी निरनिराळ्या वयाची मुलं सोसायटीत होती.

लहान मुलं सायकल दौडवण्यात, भोवरे खेळण्यात, गोट्या खेळण्यात अन् पतंग उडवण्यात मग्न असायची. सचिन तर नेहमीच त्यात व्यग्र राहायचा... सचिन तसा तुडतुड्या. सतत काहीतरी करायचा. एका जागी बसून राहणं जणू त्याला मान्यच नव्हतं. अवतीभवती त्याची धावपळ सुरू असायची. साहजिकच, मैदानी खेळाबद्दलचा त्याचा रस वाढत राहिला. शाळेच्या सुट्ट्यांमध्ये दुपारच्या वेळी त्याचे दोस्त आपापल्या घरी परतायचे. कधी कॉमिक्स वाचायला, तर कधी पत्ते किंवा स्क्रॅकबल खेळायला. पण, सचिन मात्र घरी न येता खाली मैदानावरच काय मिळेल ते खेळत रेंगाळायचा.

त्याला घरी एका जागी बांधून टाकायची ती फक्त एकच गोष्ट टीव्ही! टीव्हीवर विविध खेळाचं प्रसारण सुरू असलं की मात्र तो खिळून राहायचा. १९८१ साली बियॉ बोर्ग व जॉन मॅकेन्रो यांच्यात विम्बल्डनची लढत त्याने अक्षरक्ष: डोळा लावून पाहिली. आम्हा साऱ्यांना बोर्गने विजेता ठरलेलं पाहायचं होतं. पण, सचिनचा मात्र अगदी मनापासून पाठिंबा होता तो मॅकन्रोला! प्रत्यक्षात जेव्हा मॅकेन्रो जिंकला तेव्हा सचिनच्या आनंदाला पारावार राहिलेला नव्हता. त्या क्षणीच तो त्या तरूण अमेरिकन स्टारचा फॅन झाला. मॅकेन्रोचा सचिनवरचा प्रभाव इतका मोठा होता की त्याने एकदा टेनिस रॅकेटची, एका हेड बँडची अन दोन रिस्ट बँडची मागणी केली. त्याला त्याच्या हिरोसारखं दिसायचं होतं. सोसायटीतल्या मैदानाभोवती काँक्रिट रस्त्यावर सचिन मॅकेन्रोची नक्कल करायचा. सचिनच्या कुरळ्या केसांमुळे तो मॅकेन्रोची छोटी मूतीर्च वाटायचा. त्याचे मित्र त्याला 'मॅक' म्हणायचे.

मला वाटतं, मोठ्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धाचं टीव्हीवर होणारं प्रसारणच आम्ही खेळाकडे आकषिर्त होण्यासाठी महत्त्वाचं ठरलं. त्यातच भरच पडली ती आमच्या सोसायटी डेच्या दिवशी होणाऱ्या स्पर्धांमुळे. क्रिकेटचा सामना व्हायचा, सायकल शर्यत, शंभर मीटर धावण्याची शर्यत, लांब उडी, गोळाफेक सारं काही त्या दिवशी व्हायचं.

आम्हा मोठ्या मुलांकडे पाहून मग छोट्यांनीही संघ तयार केले. आम्ही मैदानावर खेळत असून तर ती मुलं मैदानाभोवतीच्या काँक्रिट रस्त्यावर खेळायची. कधी गॅरेजमध्ये, तर कधी इमारतींच्या गच्चीवर खेळायची. मंंुबईमध्ये असणाऱ्या क्रिकेटच्या वातावरणाचं हे प्रतिबिंब होतं.

'साहित्य सहवास'मधल्या काही छोट्यांची प्रगती तर त्यांना आम्हा मोठ्या मुलांच्या संघात सामावून गेली. त्यापैकीच सचिन एक होता! आमच्या बरोबरीने खेळायची संधी मिळाल्यामुळे तो कमालीचा खूश होऊन गेला. मोठ्या मुलांमध्ये शांत अन् लाजराबुजरा असायचा, घरी आला की मात्र मोठ्या आत्मविश्वासाने बोलायचा. अशावेळी काल परवाचा लहानसा, अंगठा चोखत, केसातून हात फिरवत (लहानपणीची सवय) आम्हा भावंडाच्या किक्रेटवरील चर्चा ऐकत राहणारा हाच का तो सचिन, असा प्रश्ान् आम्हाला पडत असे... त्याच्यात झालेला बदल आश्वर्यकारक होता. त्याची वाढत जाणारी प्रगल्भता अन् खेळाची त्याची समज यामुळे आमच्या अन् त्याच्या दरम्यान असलेला फरक आम्ही विसरून गेलोे. त्याचा खेळ आम्ही अधिक उत्कंठतेने पाहू लागलो. स्पर्धात्मक क्रिकेट खेळल्यामुळे माझ्या गाठीशी थोडाफार अनुभव होतो. शिवाय, आमच्या घरामध्ये मीच वयाने त्याच्या सर्वात जास्त जवळचा होतो. क्रिकेटचा खेळ अधिक जाणून घेण्यासाठी, फलंदाजी आणि गोलंदाजीच्या अनुषंगाने काही सल्लामसलत करण्यासाठी साहजिकच मग तो माझ्यावर अवलंबून राहू लागला.

याच काळात माझ्या छोट्या भावामध्ये काहीतरी आगळं असं कौशल्य असल्याची मला जाणीव झाली. इतर खेळातल्या आपल्या हिरोंची नक्कल सचिन करत हाता हे खरं. पण त्याचे जे क्रिकेटपटू हिरो होते त्यांची नक्कल करताना मात्र तो कधीच दिसला नाही. फलंदाजी असो वा गोलंदाजी, त्याची स्वत:ची अशी शैली होती. फटके खेळताना तो कधी कचरला नाही. फलंदाजी करताना त्याचे हात विलक्षण सफाईने फिरायचे. खेळ जणू त्याच्या रक्तातच होता, अन् चेंडूचा टप्पा जोखणारा त्याचा अंदाज केवळ वाखण्याजोगा! सचिनच्या शरीराच्या हालचाली, त्याच्यात एक नैसगिर्क खेळाडू दडलेला असण्याचा पुरावा त्याचा खेळ पाहणाऱ्याला देत होत्या.

मी अनेकदा त्याचा खेळ निरखून पाहिला. आणि प्रत्येक वेळी आपण एका खऱ्याखुऱ्या क्रिकेटपटूला पाहत असल्याचंच मला जाणवलं. सचिनच्या ठायी असलेली ही गुणवत्ता वाया जाऊ देता कामा नये, असंच माझ्या मनाने घेतलं.

(अक्षर प्रकाशनच्या 'असा घडला सचिन तेंडुलकर' या पुस्तकावरून साभार)